Teisterbant was in de middeleeuwen een gouw of graafschap van Vlaardingen tot Tiel, begrensd door de rivieren Lek, Maas, Waal en Hollandse IJssel. De huidige Neder-Betuwe maakte er deel van uit, maar ook plaatsen als Vianen, Culemborg, Batenburg en Geldermalsen. Tiel was de belangrijkste stad van het gebied. De historische landen van Altena, Arkel, Buren, Heusden en Vianen maakten er ook deel van uit.

Het was reeds een bekend gebied in 8e eeuw. Van 843 (Verdrag van Verdun) tot het overlijden van Lotharius II in 869 hoorde Teisterbant onder het koninkrijk Lotharingen. Vervolgens kwam Teisterbant in 870 (Verdrag van Meerssen) aan Lotharius’ oom Lodewijk de Duitser en werd het deel van Oost-Francië.

Graaf Gerolf van Frisia ontving als beloning voor zijn rol bij het verdrijven van de Noormannen van de Oost-Frankische koning Arnulf van Karinthië op 4 augustus 889 een aantal goederen in Teisterbant in vol eigendom. Het betrof een aantal boerderijen en huizen in onder andere Tiel, Aalburg en Asch. Gerolf had twee zonen, Waldger en Dirk. Dirk werd de stamvader van de graven van Holland, Waldger werd 898-928 vermeld als graaf van Teisterbant. Hij werd opgevolgd door zijn zoon Radboud.

Waltger van Teisterbant

Geboren rond 850, ging tot zijn huwelijk door het leven als Walgerus van Acquitanië, overleden in 936. Hij was een zoon van de West-Friese graaf Gerulf II. Waltger droeg de bijnaam “De Fries” en was ook de broer van de Friese graaf Dirk I (van Holland). Waltger was getrouwd met Alberade von Kleve, de dochter van graaf Boudewijn van Teisterbant en weduwe van graaf Reinier van de Maasgouw. Door dat huwelijk verwierf hij de titel Graaf van Teisterbant.

Na de dood van zijn vader erfde hij een aantal leengoederen bestaande uit de gouwen of graafschappen Nifterlake (Utrecht), IJssel en Leken Teisterbant (van Vlaardingen tot Tiel). Tiel was de belangrijkste stad hiervan. Deze gebieden had zijn vader verworven na de dood van Godfried de Zeekoning.

Wapens van Walter van Acquitanië en erfdochter van Teisterbant, Alberade. Uit: ‘de affcompste van de graven van Teijsterbant’ (Gelders archief, ahgc, inv. 1339)

Door het Verdrag van Ribemont in 880 werd het huidige Nederlandse gebied (Lotharingen) een hertogdom van het Oost-Frankische Rijk. Omdat ook de koning van het West-Frankische Rijk er aanspraak op bleef maken, moest graaf Waltger voortdurend tussen de beide vorsten manoeuvreren om macht te verwerven. Hij probeerde in het rivierengebied een eigen graafschap te creëren rondom de opkomende handelsplaats Tiel. Dit leidde tot spanningen met Everhard Saxo, graaf van Hamaland, die vermoedelijk militair opperbevelhebber was van het Midden-Nederlandse rivierengebied. Uiteindelijk werd Everhard in 898 tijdens een jachtpartij door Waltger vermoord. Er is gesuggereerd dat dit een wraakactie was voor de moord door Everhard Saxo op Godfried de Zeekoning, maar dat is vergezocht. In 939 was Waltger betrokken bij de veldslag tegen Keizer Otto I de Grote.

Waltger had nauwe banden met bisschop Radboud van Utrecht en stichtte in of kort na het jaar 916 in Tiel het klooster en de kerk van Sint-Walburg. De Duitse koning kon over de kerk beschikken ten gunste van de bisschopszetel in Utrecht. In 950 kwamen kerk en klooster in het bezit van de bisschop van Utrecht en werd het Sint-Walburgcomplex een belangrijk kerkelijk centrum. Toen er zelfs wonderen werden toegeschreven aan de H. Walburga, werd Tiel ook een bedevaartplaats. Bisschop Adelbold II heeft rond het jaar 1000 de Sint-Walburgkerk hersteld.

Alberade von Kleve

Kinderen van Waltger en Alberade:

  • Diederik   ± 875
  • Wouter, graaf van Upgoye  ± 880-929
  • Radboud van Teisterbant  ± 885-940

Radbod van Teisterbant


Geboren omstreeks 885, overleden rond 940. Bisschop van Utrecht. Zoon van Waltger van Teisterbant en Aberada. Hij was graaf van Lek en IJssel, Nifterband en Teisterbant.

Radbod was getrouwd met een dochter van Dirk II van Rijnland.
Zoon:

  • Diederick

Diederick van Teisterbant

Geboren in 916. Heer van Beusichem. Zoon van Radboud van Teisterbant.
Hij was gehuwd met een onbekende vrouw.


Kinderen :

  • Eberhard I van Teisterbant
  • Henricus van Friesland
  • Gerbrandt van Bosinchem. Met hem
  • gaat de Stamreeks naar Mietje Visser verder.


Beusichem

De oudste vermelding van Beusichem is te vinden in een eind 11e-eeuws afschrift van een oorkonde, die is opgesteld tussen 918 en 948. De tekst, betreffende een lijst van bezittingen van de St. Maartenskerk te Utrecht luidt: “insulam… iuxta Buosinhem qui propior ville Riswic”. In oudere literatuur wordt als oudste datum het jaar 866 vermeld, maar bovenstaande datering is de meest waarschijnlijke.

In de loop der eeuwen is heel wat met de schrijfwijze van deze plaatsnaam gegoocheld. De betekenis is taalkundig als volgt te verklaren. ‘Chem’ is afgeleid van ‘hem’, dat woonplaats betekent in het Oudnederlands. ‘Beuse’ is een verbastering van Boso, een persoonsnaam, die in Oudgermaans ‘vijand’ betekent. Dat is weer een afleiding van ‘bosi’, dat vijandig betekent, denk aan ‘boos’. Vrij vertaald zou Beusichem dan betekenen: ‘woonplaats van (de familie van) Boso’ of ‘woonplaats van de vijand’.

Het gebied was eigendom van de heren van Beusichem. Het was een telg van dit geslacht dat het stadsrecht van Culemborg uit 1318 bevestigde. Voor het overige werd de naam van het geslacht met evenzovele variaties geschreven als die van het dorp.

Gerbrandt van Bosinchem

Gerbrandt van Bosinchem

Geboren in 965. Zoon van Diederick van Teisterbant. Zijn oudste broer werd graaf van Teisterbant. Gerbrandt kreeg het graafschap van beusichem. Hij was gehuwd met Alberade van Pont en Hameland.

Alberade van Pont

Zij hadden als zoon:

  • Dirck van Bosinchem

Dirck II van Beusichem

Geboren in het jaar 995 . Zoon van Gerbrand van Bosinchem.

Dirck II

Hij was gehuwd met Cornelia Maria van Hattem.


Zoon:

  • Roelof van Bosinchem

Roelof “de Grote” van Bosinchem

Hy wierd de Groote genaemt, omdat Hy van gestalte heel groot, of lang en boven maete sterk was’

Roelof “de Grote” van Bosinchem

Geboren in 1030. Zoon van Dirck van Bosichem. Hij was gehuwd met Aleid van Heinsberg.

Aleid, dochter van de Heer vans Heinsberg

Kinderen:

  • Robert van Beusinchem
  • Rudolphus van Bosinchem

Robert van Beusinchem

Geboren in 1064 Te Beusinchem, overleden 1141. Hij was gehuwd met Ida van Cuylenburg en Lynden. Geboren omstreeks 1065, overleden in 1118. Dochter van Arnold I van Cuylenburg en Lynden en dochter van Helene ‘d Aspremont.

Kinderen:

  • Hendrik van Beusinchem 
  • Helena van Beusinchem

Helena van Beusinchem

Geboren rond 1090 te Beusichem, overleden in 1141 te Beesd. Zij was gehuwd met Arnold van Aspremont, heer Van Lynden (huwelijksgift). Geboren rond 1080, overleden circa 1150. Zoon van Albert IV d’Aspremont en Hedwige d’Briey.
Kinderen:

  • Adam van Bronckhorst
  • Bertha 
  • Adelheid
  • Willem (de Slinkse)

Door Eric